Ngày 07/5/2025, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc đã có buổi làm việc quan trọng với Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Cộng hòa Azerbaijan, ngài Gasan Gasaly. Cuộc gặp thể hiện quyết tâm của hai bên trong việc nối lại và mở rộng mối quan hệ giáo dục từng được đặt nền móng vững chắc từ thời Liên Xô.

Thứ trưởng Gasan Gasaly khẳng định: mặc dù hai nước cách xa về địa lý, nhưng chính giáo dục sẽ là cầu nối xích lại gần nhau, tạo ra nền tảng hợp tác lâu dài và bền vững. Nếu trong quá khứ, Azerbaijan đã đào tạo cho Việt Nam nhiều cán bộ trong lĩnh vực dầu khí, thì nay, hướng hợp tác mới đang mở rộng sang nhiều ngành mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật công nghệ, y dược và khoa học xã hội.

Hai bên nhất trí sớm ký kết Thỏa thuận hợp tác giáo dục song phương, nhằm đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao theo diện học bổng hiệp định, tăng cường hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, đồng thời trao đổi giảng viên và sinh viên giữa hai quốc gia.

Một ngày sau, ngày 08/5/2025, tại Liên bang Nga, Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tiếp tục có buổi làm việc sâu rộng với Bộ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Nga, ông Valeryi Falkov và các lãnh đạo chủ chốt ngành giáo dục Nga.

Năm 2025 là dấu mốc đặc biệt – 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt – Nga. Trong bối cảnh này, giáo dục và đào tạo tiếp tục được xác định là trụ cột chiến lược trong mối quan hệ đối tác toàn diện giữa hai quốc gia. Theo thống kê, chỉ riêng trong năm nay, đã có gần 1.500 ứng viên Việt Nam đăng ký dự tuyển các suất học bổng chính phủ Nga theo diện học bổng hiệp định.

Các ngành học thu hút nhiều thí sinh gồm kỹ thuật công nghệ, khoa học tự nhiên, xã hội – nhân văn, văn hóa – nghệ thuật và công nghệ mới. Đáng chú ý, ba mạng lưới đại học Việt – Nga (về công nghệ thông tin, kỹ thuật công nghệ và kinh tế) tiếp tục được mở rộng và đầu tư chiều sâu, trở thành cầu nối học thuật quan trọng giữa hai nền giáo dục.

Trong khuôn khổ chương trình hợp tác, một dấu ấn đặc biệt là việc ký kết Hiệp định thành lập và hoạt động của Trung tâm tiếng Nga A.X. Pushkin. Văn kiện này do Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc và Bộ trưởng Valeryi Falkov ký kết, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại điện Kremlin ngày 10/5/2025.

Trung tâm Pushkin không chỉ là thiết chế phục vụ dạy và học tiếng Nga, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng trong việc quảng bá văn hóa, ngôn ngữ và tinh thần Nga tại Việt Nam. Đây sẽ là đầu mối hỗ trợ các sinh viên theo học bổng nhà nước của Nga, đồng thời tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, khoa học – giáo dục giữa hai quốc gia.

Trong tương lai gần, hai bên sẽ tiếp tục đàm phán Hiệp định xử lý nợ, cho phép mở rộng phạm vi sử dụng kinh phí hợp tác vào đào tạo tại chỗ, đồng thời tăng cường các chương trình hỗ trợ giảng dạy tiếng Nga tại Việt Nam.

Từ các cuộc làm việc cấp cao, có thể thấy rõ rằng giáo dục đang giữ vai trò nòng cốt trong việc làm sâu sắc thêm quan hệ song phương giữa Việt Nam và các nước Cộng hòa thuộc Liên Xô cũ. Mối quan hệ giáo dục – đào tạo với Liên bang Nga, Azerbaijan và nhiều quốc gia trong khu vực đã và đang được khẳng định lại như một phần thiết yếu trong chính sách đối ngoại đa phương hóa, hiện đại hóa đất nước.

Việc mở rộng các chương trình học bổng chính phủ, học bổng hiệp định, cùng các hình thức hỗ trợ đào tạo chuyên sâu khác không chỉ tạo điều kiện phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn góp phần củng cố nền tảng giao lưu văn hóa – khoa học giữa nhân dân các nước, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và hợp tác toàn diện trong thế kỷ XXI.