Trong bối cảnh quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga tiếp tục được củng cố và mở rộng, lĩnh vực giáo dục – đào tạo một lần nữa được hai bên xác định là trọng tâm ưu tiên trong giai đoạn mới. Tại buổi làm việc giữa Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc và Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko, hai bên đã thống nhất nhiều nội dung quan trọng nhằm tăng cường hợp tác song phương, trong đó có việc mở rộng chỉ tiêu học bổng hiệp định, thúc đẩy chương trình học bổng chính phủ thường niên, cũng như đề xuất bổ sung các đối tượng đi học tại Nga được cấp học bổng nhà nước.

Để chuẩn bị cho chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Liên bang Nga, dự kiến vào tháng 5/2025, phía Nga đề nghị sớm ký kết Hiệp định thành lập và hoạt động Trung tâm Puskin tại Hà Nội, trên cơ sở nâng cấp Phân viện Puskin hiện nay. Đại sứ Gennady Bezdetko nhấn mạnh, Trung tâm này sẽ đóng vai trò cầu nối văn hóa – giáo dục, là biểu tượng cho sự gắn kết giữa hai nền giáo dục, đồng thời thúc đẩy giảng dạy tiếng Nga tại Việt Nam và tiếng Việt tại Nga.

Ngoài ra, phía Nga cũng mong muốn tiếp tục gia hạn Hiệp định song phương về đào tạo công dân Việt Nam tại các trường đại học Nga đến năm 2030, đảm bảo duy trì ổn định và lâu dài chương trình học bổng hiệp định, vốn đã trở thành một kênh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua.

Năm 2025, số lượng hồ sơ đăng ký học bổng chính phủ đi học tại Liên bang Nga tăng mạnh, lên tới 1.500 hồ sơ, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của sinh viên, học sinh Việt Nam đối với nền giáo dục Nga. Theo đánh giá của phía Nga, đây là tín hiệu tích cực, thể hiện kết quả của quá trình quảng bá hiệu quả cũng như sự hỗ trợ từ Bộ GDĐT Việt Nam trong việc tháo gỡ các khó khăn về tài chính, sinh hoạt phí, thủ tục nhập học…

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc cho biết, Bộ GDĐT đang đề xuất Chính phủ mở rộng đối tượng được cử đi học tại Nga bằng kinh phí nhà nước. Theo đó, các ngành học thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật cao, đặc biệt là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, năng lượng nguyên tử, công nghệ số, kinh tế số…, sẽ được ưu tiên xem xét trong các chương trình học bổng nhà nước và các đề án đào tạo dài hạn.

Một trong những nội dung hợp tác trọng tâm trong giai đoạn tới là tái cấu trúc và mở rộng các mạng lưới đại học hợp tác Việt – Nga. Cụ thể, phía Nga đề xuất tiếp tục phát triển ba mạng lưới hiện có gồm:Mạng lưới các trường đại học kỹ thuật Việt – Nga, Mạng lưới đào tạo nhân lực công nghệ thông tin và truyền thông, Mạng lưới các trường đại học kinh tế Việt – Nga

Mục tiêu là đưa các mạng lưới này tham gia trực tiếp vào công tác đào tạo sinh viên theo diện học bổng hiệp định, phối hợp tổ chức các chương trình liên kết đào tạo, trao đổi giảng viên, nghiên cứu sinh và triển khai các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu.

Đến nay, đã có 10 trường đại học của hai nước chính thức tham gia mạng lưới này và đang tiến tới xây dựng quy chế hoạt động chung, lộ trình phát triển dài hạn nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác.

Một sáng kiến mới được hai bên thống nhất trong buổi làm việc là xây dựng Trường phổ thông Nga tại Hà Nội, phục vụ cộng đồng người Nga đang sinh sống tại Việt Nam và tạo cơ hội học tập song ngữ cho học sinh Việt Nam có nhu cầu tiếp cận chương trình giáo dục Nga. Đây sẽ là mô hình tiên phong cho giao lưu giáo dục phổ thông, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho trao đổi giáo viên, học sinh và tích hợp chương trình giảng dạy hai nước.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Phúc cũng đề nghị phía Nga tiếp tục cử giáo viên tiếng Nga sang giảng dạy tại các trường chuyên tại Việt Nam – hiện có 11 trường trung học phổ thông chuyên đang giảng dạy tiếng Nga. Việc mở rộng đội ngũ giáo viên bản ngữ được đánh giá sẽ nâng cao chất lượng dạy học và tạo động lực học tập ngôn ngữ Nga trong giới trẻ.

Bộ GDĐT đang triển khai Đề án khảo sát nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực tại Liên bang Nga giai đoạn 2025–2030 nhằm nắm bắt cụ thể nhu cầu theo từng bộ, ngành, địa phương. Kết quả khảo sát sẽ là căn cứ để phân bổ chỉ tiêu học bổng chính phủ, hướng tới việc lựa chọn ngành nghề sát với định hướng phát triển kinh tế – xã hội và nhu cầu thị trường lao động trong nước.

Hằng năm, Bộ GDĐT sẽ thực hiện rà soát các đề án đào tạo bằng ngân sách nhà nước, cập nhật hướng dẫn tuyển chọn học viên phù hợp. Đồng thời, tăng cường phối hợp với phía Nga để khắc phục những khó khăn phát sinh trong quá trình lưu học sinh theo học tại Nga như sinh hoạt phí, thủ tục thị thực, công nhận văn bằng…